Er is een middel dat helpt bij het voorkomen van hart- en vaatziekten, het verminderen van psychisch lijden én het bevorderen van herstel na diverse gezondheidsproblemen. Bovendien is het goedkoop en voor iedereen beschikbaar. Toch zetten we dit middel in de gezondheidszorg nog nauwelijks in. Dat middel is: gezonde sociale relaties. Daarom pleit de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) in zijn advies 'Gezond Verbonden - werken aan een sociale verbondenheid in een geïndividualiseerd zorgstelsel' voor meer oog voor sociale verbondenheid, óók in de curatieve zorg. Het advies verschijnt op 19 januari 2026.
Sociaal verbonden mensen zijn gezonder
Gezonde sociale relaties - het hebben van betekenisvolle contacten en het zich verbonden voelen met anderen - vergroten de kans op een lang en gezond leven. “Toch hebben we in het dagelijks leven maar weinig aandacht voor dit aspect van mentale en fysieke gezondheid”, aldus RVS-voorzitter Jet Bussemaker over het advies. “We tellen onze stappen en calorieën, maar staan we ook stil bij hoeveel mensen we om ons heen hebben om steun van te krijgen én aan te geven?” Onze onderlinge verbondenheid neemt af. We hebben minder vaak contact met elkaar en over die contacten zijn we minder tevreden. Bovendien groeit het aantal mensen dat zich eenzaam voelt. Niet voor niks zijn veel initiatieven in de samenleving en in het sociaal domein gericht op het versterken van sociale relaties.
Kansen in de curatieve zorg
In de curatieve zorg is nog grote winst te behalen op dit vlak. Gezonde sociale relaties kunnen gezondheidsproblemen voorkomen, bestaande zorgvragen verlichten en steun bieden tijdens zorg- of ondersteuningstrajecten. Daarom zoomt de RVS in het advies ‘Gezond Verbonden’ in op de rol van de curatieve zorgsector in het versterken van sociale verbondenheid. Veel gezondheidsvragen waarmee mensen in de curatieve zorg terecht komen, bieden een uitstekende basis om mensen beter met elkaar te verbinden. Denk aan groepsbehandelingen in plaats individuele gesprekken, lotgenotencontact in behandeltrajecten en het benutten van ontmoetingsruimten.
Drie obstakels
De zorg doet door schaarste een steeds groter beroep op naasten in het ondersteunen van patiënten. Daarmee worden de vruchten van sociale bindingen geplukt, maar zonder kansen op nieuwe verbindingen te zaaien. De RVS ziet meer mogelijkheden voor de curatieve zorg rond het versterken en aanleggen van relaties. In de praktijk zijn daarbij drie belangrijke obstakels: de huidige invulling van goede zorg is primair individueel georienteerd, het financieringsstelsel is niet toegerust op interventies die sociale verbinding versterken en het ontbreekt aan fysieke plekken voor ontmoeting en contact.
Wat er gebeuren moet
Werken aan gezondheid betekent, ook in de curatieve zorg, actief investeren in sociale verbondenheid. Dit vraagt om een tweezijdige aanpak: zowel het ondersteunen en versterken van bestaande relaties als het creëren van nieuwe kansen voor ontmoeting. De Raad geeft hiervoor vier belangrijke aanbevelingen:
- Neem sociale verbondenheid op als volwaardige gezondheidsdeterminant in praktijk, beleid en opleiding.
- Maak sociale verbondenheid onderdeel van de definitie van goede zorg. En neem die definitie op in kwaliteitsstandaarden.
- Verschuif budget van primair individueel georienteerde zorg naar zorg die bijdraagt aan sociale verbondenheid.
- Realiseer ook in de fysieke omgeving van zorginstellingen ruimte voor ontmoeting en verbinding.
De waarde van sociale verbondenheid voor gezondheid is evident. Met dit advies roept de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving op om ook in de curatieve zorg de kansen te benutten om sociale relaties te versterken.