Verhoog de grens van de jeugdhulpplicht op de korte termijn van 18 naar 21 jaar, in sommige gevallen zelfs naar 23 jaar en zorg voor meer ruimte voor maatwerk. Zet jeugdhulp in het teken van het behalen van ‘levensdoelen’ en laat jongeren vanaf hun 16de aanspraak maken op voorzieningen buiten de Jeugdwet, zoals de Wmo of de Zvw. Zorg bij jeugdhulp (ook) voor meer aansluiting bij de belevingswereld van jongeren. Dit staat in het advies ‘Leeftijdsgrenzen – Betere kansen voor kwetsbare jongeren’ dat de Raad voor Volkgezondheid en Samenleving (RVS) vandaag heeft overhandigd aan minister Hugo de Jonge (VWS).
Wegnemen obstakels
Pauline Meurs, voorzitter RVS: “Met dit advies wil de RVS zoveel mogelijk obstakels rondom leeftijdsgrenzen wegnemen. Idealiter stopt de zorg en ondersteuning voor kwetsbare jongeren op het moment dat zij zelfstandig zijn en niet op basis van een leeftijdsgrens, die ook nog eens te vroeg komt. Het verhogen van de bovengrens van de jeugdhulpplicht is daarom de eerste noodzakelijke stap richting een betere positie voor kwetsbare jongeren. De huidige grens van 18 jaar is daar niet toereikend genoeg voor. Met het verhogen van deze grens hebben kwetsbare jongeren langer een vangnet, waarmee voorkomen kan worden dat ze in een neerwaartse spiraal terechtkomen van sociale of psychische problemen, schulden, criminaliteit of dakloosheid”.
Levensdoelen
De tweede aanbeveling van de RVS houdt in dat jeugdhulp vanaf het 16de levensjaar voor een groot deel gericht moet zijn op het behalen van ‘levensdoelen’. Dan kan het bijvoorbeeld gaan om zelfstandig wonen, maar ook het hebben van werk, het volgen van een opleiding, of het behalen van een startkwalificatie. Het richten op ‘ levensdoelen’ vraagt om een actieve en gerichte inzet van professionals waarbij zij al vanaf 16 jaar met jongeren om tafel gaan om een plan voor de toekomst te maken dat bij hen past. Ook passen er andersoortige voorzieningen bij, zoals: laagdrempelige hulpverleningscentra, vormen van begeleid en beschermd wonen, en de inzet van ‘natuurlijke mentoren’ zoals de Jouw Ingebrachte Mentor (JIM).
Afwegingskader
In het advies over leeftijdsgrenzen heeft de RVS ook gekeken naar andere leeftijdsgrenzen die problemen veroorzaken voor jongeren, zoals rondom de huurtoeslag en het kiesrecht. De grens in de jeugdhulp is nu het meest nijpend, maar in de nabije toekomst moet er ook aandacht komen voor andere leeftijdsgrenzen. Daarbij reikt de RVS in zijn advies een handvat aan: een afwegingskader waarmee leeftijdsgrenzen meer systematisch uitgedacht kunnen worden.
Welke leeftijdsgrenzen kennen we in Nederland?
Wanneer heb je waar recht op? Rechten, plichten en leeftijdsgrenzen in het kort
- Mag je orgaandonor worden.
- Mag je met instemming van je ouders een euthanasieverzoek indienen.
- Kun je strafrechtelijk worden vervolgd (via het jeugdstrafrecht).
- Moet de arts niet alleen van je ouders, maar ook van jou toestemming krijgen als hij met een medische behandeling start.
- Ben je risicoaansprakelijk bij schade aan een derde partij.
- Kun je volgens het volwassenenstrafrecht worden berecht.
- Ben je naast risicoaansprakelijk ook schuldaansprakelijk bij schade aan een derde partij.
- Ben je niet meer leerplichtig (maar heb je wel een 'kwalificatieplicht'!).
- Beslis je geheel zelfstandig over medische behandelingen waar je voor in aanmerking komt.
- Mag je zelf een verzoek indienen tot euthanasie,maar moeten je ouders betrokken worden.
- Mag je een rijexamen afleggen.
- Ben je voor de wet meerderjarig en daarmee ‘beslissingsbevoegd’.
- Mag je stemmen.
- Mag je trouwen zonder dat je toestemming nodig hebt van je ouders of de overheid.
- Mag je alcohol, sigaretten en softdrugs kopen.
- Mag je, als je een rijbewijs hebt, zonder begeleiding de weg op.
- Mag je een bijstandsuitkering aanvragen.
- Mag je een schuld aangaan.
- Mag je zorgtoeslag aanvragen.
- Mag je huurtoeslag aanvragen (maar krijg je dit alleen als je voor minder dan 417,34 euro per maand huurt!).
- Mag je studiefinanciering aanvragen als je een MBO-opleiding volgt (bij een HBO of WO-opleiding mag dit ook eerder).
- Mag je een 'tegemoetkoming scholieren' aanvragen.
- Heb je niet langer een kwalificatieplicht.
- Loopt in veel gevallen de jeugdhulp af als je dit ontving.
- Mag je geheel zelfstandig euthanasie aanvragen.
- Betaal je verplicht premie voor de zorgverzekeringswet.
- Mag je leiding geven aan een horecabedrijf.
- Zijn je ouders niet langer verplicht om te voorzien in de kosten van je levensonderhoud en je opleiding.
- Krijg je in principe geen kinderalimentatie meer.
- Krijg je de volwaardige bijstandsuitkering als je bijstandsgerechtigd bent.
- Tel je mee voor de 'kostendelersnorm' als jij en/of een huisgenoot bijstand ontvangt.
- Heb je recht op het wettelijk minimumloon.
- Krijg je ook huurtoeslag bij een maandelijks huurbedrag boven de 417,34 euro (maar niet als het huurbedrag meer dan 710,68 euro is!).1
- Kan je niet langer worden vervolgd binnen het jeugdstrafrecht.
- Kun je helemaal geen jeugdhulp meer ontvangen, als je dit nog kreeg na je 18de.
- Word je niet meer geregistreerd door de gemeente als ‘vroegtijdig schoolverlater’, mocht je een opleiding zonder startkwalificatie verlaten.
- Hoef je niet meer te voldoen aan de scholingsplicht als je een bijstandsuitkering aanvraagt.
- Kunnen je ouders niet langer de zorgkosten die ze voor jou hebben gemaakt aftrekken van hun inkomstenbelasting.
- Kun je geen studiefinanciering meer aanvragen.