Verschillen in de samenleving

Verschillen in de samenleving

Door groeiende verschillen in wat mensen hebben, kunnen of willen, komen zij op grotere afstand van elkaar te staan. Steeds meer verschillen zijn niet of moeilijk te rechtvaardigen, terwijl andere verschillen juist meer waardering verdienen. Hoe kunnen zorg en ondersteuning beter inspelen op verschil en wat is er aan problematische verschillen in gezondheid en welzijn te doen?

Wij richten ons in ieder geval op deze onderwerpen: 

Maatschappelijke opgave

Mensen onderscheiden zich op allerlei manieren van elkaar. Die pluriformiteit is vaak iets om te vieren. Wij wezen al eerder op de waarde ervan in het advies Verlangen naar samenhang. Toch zijn er ook verschillen die problematisch zijn. Bijvoorbeeld als ze elkaar versterken en vergroten of als steeds dezelfde mensen het onderspit delven. Tegenstellingen ogen dan onoverbrugbaar of raken juist uit het zicht doordat groepen van elkaar verwijderd raken (Gescheiden werelden, WRR en SCP).

Geleidelijk ontstaat maatschappelijke polarisatie, soms over meerdere generaties heen: de haves versus de have nots en de cans versus de can nots. Er ontstaan ongelijke kansen op een goed en gezond leven. De wil om mee te betalen voor de zorg of hulp die anderen nodig hebben staat onder druk (Burgerperspectieven, SCP). Groepen burgers en beroepskrachten voelen zich achtergesteld of als minder behandeld.

De verwachting is dat verschillen de komende jaren toenemen, ook binnen het domein van zorg en gezondheid. Lager opgeleiden hebben een lagere levensverwachting dan hoger opgeleiden, en leven minder jaren in goed ervaren gezondheid (Gezondheidsverschillen, RIVM). De kloof tussen jong en oud groeit. Een groeiende groep ouderen die van zorg afhankelijk is en steeds minder jonge schouders om die last te dragen (Prognose: 18 miljoen inwoners in 2029, CBS, Sociale staat van Nederland, SCP).

Ook genderverschillen vragen om aandacht. En medische en technologische mogelijkheden roepen vragen op: bijvoorbeeld of iedereen daar wel van kan of mag profiteren.

Traditionele oplossingen blijken onvoldoende om deze verschillen tegen te gaan. Het maakt de vraag relevant hoe we beter in kunnen spelen op pluriformiteit en wat we kunnen doen om problematische verschillen tegen te gaan. Al snel is daarbij de neiging om in te vullen wat de ander nodig heeft vanuit het eigen beeld van een goed leven, of door wetenschappelijke inzichten.

Maar kan het ook anders, met meer oog voor de context en wat iemand zelf belangrijk vindt?