Schurende stelsels

Schurende stelsels

Steeds meer mensen krijgen door meervoudige of chronische problemen te maken met meerdere stelsels van zorg en ondersteuning. Die stelsels en systemen sluiten niet altijd goed op elkaar aan. De juiste hulp krijgen is dan moeilijk of frustrerend. Dat leidt tot verlies aan publiek vertrouwen en solidariteit. Wat leren we van knelpunten en wat is een perspectief voor de toekomst?

Wij richten ons in ieder geval op deze onderwerpen: 

Maatschappelijke opgave

Het aanbod van zorg en ondersteuning is ondergebracht in verschillende wettelijke kaders, zoals de Zorgverzekeringswet, de Wet passend onderwijs, de Wet langdurige zorg en de Participatiewet. Die stelsels verschillen van aard, bijvoorbeeld in doelstelling, hoe voorzieningen worden betaald en hoe toegang is geregeld. Ook taal en cultuur kunnen sterk verschillen. Stelsels sluiten daardoor lang niet altijd goed op elkaar aan. Ook komt samenwerking over grenzen heen - vanuit wat mensen nodig hebben - moeizaam van de grond.

Steeds meer mensen hebben echter wel zorg of ondersteuning nodig vanuit verschillende stelsels. Juist kwetsbare mensen worden vaker van het kastje naar de muur gestuurd (RVS 2019). Het stelt hun ‘doenvermogen’ (WRR 2017) flink op de proef en niet iedereen vindt (op tijd) passende zorg of hulp.

Ook hulpverleners en organisaties zijn veel tijd kwijt met afstemming en administratie. Burgers hebben moeite de waarde en bedoeling achter de stelsels te begrijpen (Nationale Ombudsman 2018). Dat schaadt legitimiteit en het vertrouwen in de overheid en in de stelsels van zorg en ondersteuning (SCP 2016b).

De wil om mee te betalen aan collectieve voorzieningen staat onder druk, juist nu de kosten van de zorg stijgen (CBS 2019b). Zeker omdat burgers onvoldoende het gevoel hebben mee te kunnen beslissen over hoe hun zorg of ondersteuning is geregeld. Dat stelsels schuren is daarmee zowel een knelpunt voor individuele burgers als een maatschappelijk probleem.